Program adaptacyjny w grupie 3-latków
Adaptacja polega na przystosowaniu się jednostki lub grupy do funkcjonowania w zmienionym środowisku społecznym. Dla małego dziecka takim środowiskiem jest przedszkole. Moment pójścia do przedszkola jest bardzo ważnym wydarzeniem, wręcz przełomowym w jego życiu społecznym. Dla wielu dzieci oznacza on pierwsze kontakty z dużą grupą, których jakość jest znacząca dla rozwoju i późniejszego funkcjonowania w różnych środowiskach, w myśl poglądów o utrwalaniu się zachowań i roli doświadczeń wyniesionych z wczesnego dzieciństwa.
Proces przystosowania się dzieci 3-letnich do przedszkola może sprawić korzystne zmiany w rozwoju pod warunkiem, że będzie on przebiegał na miarę możliwości dziecka. Nie każdy 3-latek jest na tyle dojrzały i gotowy, aby temu procesowi samodzielnie nadać właściwy kierunek. Istnieje potrzeba wsparcia dziecka w tym działaniu przez intencjonalnie stworzone środowisko wychowawcze.
Aby stworzyć dzieciom lepszy start należy poznać trudności, jakie napotyka dziecko w początkowym okresie pobytu w przedszkolu, za najtrudniejsze należy uznać:
- zmianę dotychczasowych sposobów zaspokajania potrzeb emocjonalnych i biologicznych
- nawiązywanie kontaktów interpersonalnych z nieznajomymi ludźmi zdobywanie szybkiej orientacji w środowisku materialnym przedszkola nabywanie poczucia przynależności do grupy społecznej
- zmiana rytmu i trybu życia dziecka
- inna pozycja dziecka w grupie przedszkolnej niż w rodzinie
- zmiany w sytuacji rodzinnej wywołane faktem podjęcia przez matkę pracy zawodowej.
Wieloletnie obserwacje momentu przekroczenia progu przedszkola przez nowo przyjęte dzieci wskazują na trudności, z jakimi znoszą one rozłąkę ze swoimi rodzicami. Trudności dotyczą nie tylko samych dzieci, dotyczą również rodziców oraz personelu przedszkola.
Program adaptacyjny jest działaniem pedagogicznym, które sprzyja rozładowaniu negatywnych doznań dziecka wywołanych gwałtownym rozstaniem z rodzicami i brakiem wiedzy o nowym środowisku.
Włączenie najbliższych w poznawanie przez dziecko nowego środowiska wychowawczego ułatwi mu nawiązanie kontaktu z nauczycielką i rówieśnikami w warunkach komfortu psychicznego.
Zadania programu
- ograniczenie lęku i zachęcenie dzieci do przebywania w grupie przedszkolnej
- złagodzenie trudności w przystosowaniu się dzieci do przedszkola
- przystosowanie dzieci do warunków nowego otoczenia w sposób łagodny i bez stresu
- przyzwyczajenie dzieci do przebywania w licznej grupie rówieśników
- włączenie rodziców do udzielania dziecku wsparcia psychicznego i pomocy w zakresie przystosowania dziecka do warunków życia przedszkolnego
- wzbogacenie pozytywnych doświadczeń dzieci w kontaktach z dorosłymi i rówieśnikami.
Cele programu
- Mobilizowanie rodziców do udzielania psychicznego wsparcia ich dziecku poprzez rozdawanie ulotek, organizowanie wspólnych zabaw dzieci i rodziców.
- Obniżenie lęku rodziców związanego z oddaniem dziecka do przedszkola poprzez stosowanie zabaw integracyjnych na spotkaniach z rodzicami, częste rozmowy indywidualne z rodzicami.
- Wspomaganie trzylatka w procesie przystosowania do życia w warunkach przedszkolnych poprzez umożliwienie mu poznania nowego otoczenia w poczuciu bezpieczeństwa. Wspólne z rodzicami zwiedzanie pomieszczeń przedszkolnych.
- Wyrabianie w dziecku orientacji czasowej dotyczącej rozkładu dnia w grupie trzylatków.
- Wpajanie dzieciom wiedzy o przeznaczeniu i sposobie korzystania z zabawek, pomieszczeń i sprzętu przedszkolnego.
- Kształtowanie poczucia przynależności przedszkolnej poprzez wykonywanie wystawek prac wykonanych podczas spotkań adaptacyjnych prowadzonych z rodzicami i dziećmi oraz ich starszym rodzeństwem przebywającym w starszych grupach naszego przedszkola.
Adaptacja dziecka jest bardzo ważna!
OCZEKIWANIA ADAPTACYJNE WOBEC RODZICÓW
- Wspieranie dziecka w procesie przystosowania się do nowego środowiska.
- Kształtowanie emocjonalnie pozytywnego stosunku do przedszkola.
- Stawianie wymagań wobec dziecka.
- Rezygnacja z nadopiekuńczości.
- Uczenie dziecka i przyzwyczajanie do wchodzenia w nieznane sobie otoczenie, inne od domowego.
- Uczenie nawiązywania kontaktów interpersonalnych z osobami trzecimi.
- Wdrażanie do samodzielności dziecka w czynnościach samoobsługowych.
Co może ułatwić adaptację?
- Wspieranie dziecka w procesie przystosowania się do nowego środowiska.
- Kształtowanie emocjonalnie pozytywnego stosunku do przedszkola.
- Stawianie wymagań wobec dziecka.
- Rezygnacja z nadopiekuńczości.
- Uczenie dziecka i przyzwyczajanie do wchodzenia w nieznane sobie otoczenie, inne od domowego.
- Uczenie nawiązywania kontaktów interpersonalnych z osobami trzecimi.
- Wdrażanie do samodzielności dziecka w czynnościach samoobsługowych.
Co może utrudnić adaptację?
- niepewność decyzji
- brak zaufania do przedszkola
- podejrzliwość wobec personelu
- wyrzuty sumienia, niepokój, lęk
- brak doświadczeń społecznych w kontaktach z innymi dorosłymi i dziećmi
- nadopiekuńczość, wyręczanie dziecka w czynnościach związanych z samoobsługą
- straszenie dzieci
- brak czasu dla dziecka
- brak zrozumienia dla trudnych zachowań dziecka, odrzucenie.
CHARAKTERYSTYKA ZACHOWAŃ DZIECKA 3 LETNIEGO
Małe dziecko jest mocno uzależnione emocjonalnie od najbliższych osób i ma jeszcze słabo ukształtowany system własnego „ja”. Dlatego nie może obejść się bez wsparcia i pomocy ze strony najbliższych. Rodzina stanowi dla dziecka najbogatsze i najkorzystniejsze środowisko dla rozwoju. Dostarcza wzorów zachowań w różnych sytuacjach. Trzylatek nie wie jeszcze, że można tego oczekiwać od osób trzecich. Dlatego oderwanie od najbliższych budzi w nim lęk. Dodatkowo dziecko trzyletnie ma kłopoty w słownym porozumiewaniu się, zwłaszcza z osobami obcymi. W domu dorośli znakomicie rozumieją jego gest, 4 mimikę i inne zachowania. W nowym środowisku dziecko czuje, że dorośli nie orientują się w tym, co chce przekazać. Na dodatek nie rozumie, czego się inni po nim spodziewają. Wzmaga to dziecięcy lęk. Trzylatki mają też słabą orientację w przestrzeni, a jeszcze gorzej orientują się w czasie. Przedszkole to nowe miejsce, a na dodatek dziecko musi w nim przebywać długo. Dominujące uczucie lęku skutecznie blokuje chęć poznania nowego terytorium i nowych rzeczy. Dlatego trzylatek nie zwraca uwagi na to, co znajduje się wokół niego i nie jest w stanie zainteresować się, chociaż chwilę nową zabawą. Cały jest skoncentrowany na tym, aby jakoś opanować swoje emocje. Dziecko powinno być przygotowywane stopniowo do roli przedszkolaka, nie róbmy wszystkie na raz. Rozciągnijmy ten proces w czasie, aby mogło oswoić się z myślą o tym, że pójdzie do przedszkola. Rodzic nie może przebyć drogi rozwojowej za dziecko. Ono samo musi pokonywać kolejne etapy, a dorosły tylko je wspierać i wspomagać.
Prawa przedszkolaka
- Każde dziecko jest indywidualnością wymagającą odmiennego podejścia.
- Dzieci w naszej placówce wychowują się i uczą w atmosferze zrozumienia, tolerancji i równości.
- Uznajemy tradycje i wartości kulturowe dzieci różnych narodowości i wyznań religijnych.
- Dzieci znają panujący w placówce system karania i nagradzania.
- Przedszkolaki z wszelkimi trudnościami mają zapewnione uczestnictwo w pracy wyrównawczej oraz mogą korzystać z pomocy logopedy, zajęć korekcyjnych, pedagoga i psychologa.
- Dzieci uzdolnione mogą uczestniczyć w zespołach rozwijających ich zainteresowania ( zajęcia plastyczne, taneczne, rytmika, j, angielski).
- Każde dziecko ma prawo do spotkań z obojgiem rodziców, chyba że została podjęta w tej spraw inna decyzja przez Sąd Rodzinny.
- Dzieci są chronione przed wykonywaniem prac i czynności niebezpiecznych dla ich rozwoju fizycznego, umysłowego, duchowego, moralnego i społecznego.
- Przedszkolaki mają prawo do śmiałego wyrażania własnych poglądów.
- Dzieci mają prawo do odmowy spożywania niektórych posiłków, wychodzenia do toalety według potrzeb, a nie na komendę, to samo dotyczy kwestii spania.
- Każde dziecko może liczyć na pomoc w trakcie jedzenia, czynności wykonywanych 6 w toalecie, ubierania się.
- Szanujemy nietykalność przedszkolaka, który nie życzy sobie, żeby go dotykać, czy zdejmować ubranie wierzchnie.
- W przypadku rodziny wielodzietnej, dziecko ma prawo do korzystania z obniżonej stawki za wyżywienie.
- Dzieciom niedojrzałym fizycznie czy emocjonalnie zapewniamy szczególną opiekę.
- W przypadku stwierdzenia przez personel przedszkola zaniedbań ze strony rodziców (niedożywienie, nie utrzymywanie higieny osobistej, ślady pobicia) będą podejmowane kroki mające na celu popraw sytuacji dziecka, włącznie ze zgłoszeniem do organizacji zajmującej się takimi problemami.
- Wobec dzieci w żadnym wypadku nie można stosować kar cielesnych ani żadnych metod uwłaczających ich godności osobistej.
